seecult.org writes, "BEOGRAD (SEEcult.org) - Muzej Jugoslovenske kinoteke, pored ustaljenih retrospektiva sineasta i predstavljanja nacionalnih kinematografija, a posle muzike, planina i zivotinja, birokratije i izbora na velikom ekranu, posvetio je novi tematski ciklus altruizmu kao inspiraciji za film."

Sa ukupno 18 filmova koji se bave tim pitanjem, Muzej Jugoslovenske kinoteke od 19. do 25. decembra podseca publiku i sve ljude dobre volje na veliku potrebu i znacaj savremenog ozivotvorenja altruizma, latinsko - italijanskog pojma koji potice od filozofa i matematicara Ogista Kontea (1798-1857) - naucnog tvorca sociologije i pozitivizma.

Eticki smisao i sadrzaj altruizma cine nacini osecanja, misljenja i delovanja koji se upravljaju obzirima na dobro i ljubavi prema bliznjima, pa i celom covecanstvu - do spremnosti na zrtvovanje svojih interesa za druge.

Kako je naveo Slobodan Zujevic u programu Kinoteke, otelotvorenje tog ideala ovaploceno je u istorijskoj licnosti Isusa iz Nazareta, cije su humana dela cetvorica evangelista i nepoznat broj svetih, ali i obicnih ljudi, verovatno i uz svoje poruke naknadno zapisali u Bibliji.

O postojanju nesebicne brige za blagostanje ljudi, pre toga, svedoci mit o stradanju Prometeja zbog darovane vatre ljudima ili novozavetna prica o Samaricaninu.

Kao jedna od najboljih i trajnih ljudskih vrlina, altruizam je oduvek prisutan u izrazavanju coveka kroz sve umetnosti i cak jedna od osnovnih inspiracija stvaralackog cina, ukljucujuci i najmladju - sedmu umetnost.

Prvobitne odlike filma: cudo tehnike, vasarska zabava, snimljeno pozoriste, od njegovih pionira - brace Limijer i mastara Melijesa, sadrze u osnovi covekoljublje: zabaviti, odmoriti i nasmejati (uz: promisljati!). Jos su dvorske lude i cirkuski zabavljaci (pa i skomrasi - carski muzicari) spoznali koliko je tesko coveka nasmejati, a prema navodima Zujevica, smeh je lek ljudskoj namucenoj dusi, jer je u ovoj nasoj “dolini placa” najlakse rastuziti.

Posto je, kao svako drugo osecanje, i covekoljublje podlozno iskusenju, primer ljudskog savladavanja tog moralnog procepa daje i svedski film velikana Viktora Sestrema “Odmetnik Ejvnid i njegova zena” (1917), u sekvenci koja prikazuje bespomocnog Ejvnida na dnu provalije. Na njegovu srecu, altruizam preteze nad egoizmom prijatelja koji je u prilici da ga izbavi, ali se i dvoumi da li to da ucini ili da se okrene njegovoj lepoj zeni.

Pomoc unesrecenima okosnica je i biografskog filma Vilijama Diterlea “Prica o Luju Pasteru” (1936), koji nije obuhvacen programom, a u kojem Pol Muni (dobitnik Oskara za tu ulogu) nadahnuto tumaci lik tog francuskog hemicara i biologa, koji je za svoja epohalna otkrica (sterilizaciju instrumenata, vakcinu protiv besnila i antraksa), zbog surevnjivosti tadasnjih lekara, dobio zasluzeno priznanje tek pred kraj zivota.

Dobrocinstva beleze i filmovi Ricarda Boleslavskog “Jadnici” (1935) - jedna u nizu ekranizacija cuvenog romana Viktora Igoa, i “Zatocenik ostrva smrti” Dzona Forda (1936), kao i filmovi Sema Vuda “Zbogom, gospodine Cips“ (1939), Zana Delanoja “Pastoralna simfonija” (1946) i Renea Klera “Ulica snova” (1957).

Bice prikazano i remek-delo Luisa Bunjuela “Nazaren” (Meksiko, 1959) i filmovi Danijela Petrija “Povratak u zivot” (SAD, 1980) i “Borac” (1952) Herberta Klajna, nastao prema poznatoj noveli Dzeka Londona “Meksikanac”.

Bice prikazan i jedan od najlirskijih neorealistickih filmova Vitorija De Sike i Cezarea Cavatinija “Cudo u Milanu” (1950) i vrsna dela Pitera Justinova “Paklena fregata” (1961), “Galileo - ipak se (o)krece! (Eppur si muove!)” Lilijane Kavani (1968), “Opet preskacemo kaljugu” Karela Kahinje (1970), “Misija” o pokajanju lovca na ljude (1986) Rolanda Dzofija, “Gospodinu s ljubavlju” (1975) Dzejmsa Klavela prema delu Dzemsa Hiltona i “Mrtav covek hoda” (1995) Tima Robinsona.

Ciklus zavrsava filmom Delberta Mana “Marti” (1955) i domacim delom “Tango Argentino” (1991) Gorana Paskaljevica, u kojem dirljivo prikazuje kako nejac (decak) pomaze onemocalima (starima) i gde - trijumf covekoljublja prevazilazi generacijske razlike i nesporazume, unoseci optimizam u inace tegoban zivot.

DOBRONAMERAN PUT DO PAKLA

Mnogi istrazivaci, naucnici i umetnici, rukovodjeni najhumanijim nastojanjima, podarili su ljudima na dobrobit svoja velika otkrica (Nobel, Ajnstajn, Tesla, Milankovic), ali su ih zlonamerni (najcesce politicki i vojni mocnici), na zalost, zloupotrebili i okrenuli protiv covecanstva, ponovo potvrdivsi staru latinsku izreku da je put do pakla poplocan dobrim namerama, naglasio je Slobodan Zujevic povodom ciklusa “Altruizam kao inspiracija za film”.

Dimitrije Stefanovic

Sajt Jugoslovenske kinoteke je http://www.kinoteka.org.yu, a program se nalazi i u Kalendaru Portala za kulturu jugoistocne Evrope SEEcult.org